Het CBS heeft de derde pijler wel meegenomen: “De pensioenvoorziening in Nederland is op drie pijlers gebaseerd: AOW arbeidsgerelateerde pensioenverzekeringen met een collectief karakter en individueel afgesloten pensioenverzekeringen.”

Probleem met die derde pijler is alleen de definitie. Slechts besparingen die duidelijk verhoging van het pensioen als doel hebben zitten erin, gewone besparingen niet. De derde-pijler-pensioen-besparingen hebben vaak kunnen vaak niet zonder hoge kosten worden gebruikt voor andere doeleinden en worden meestal uitbetaalt in annuïteiten.

Zelf vind ik het altijd een beetje tricky om te praten over pijlers zonder ze te definiëren. De OECD bijvoorbeeld gebruikt een heel andere pijler indeling dan het CBS.

Het CBS zegt zegt het zelf in hun persbericht: “In landen met geringe pensioenvoorzieningen worden de pensioenen in belangrijke mate betaald uit de premieontvangsten van de werkenden.” En inderdaad, in de landen die bovenaan het lijstje staan (Nederland en Denemarken) worden pensioenen grotendeels via het kapitaaldekkingsstelsel gefinancierd.

Een tweede determinant is de ‘replacement rate’ (verhouding loon-pensioen). Is deze laag dan moet men zelf bijsparen. In Nederland is de net replacement rate hoog, 105% (OECD, 2007). In Frankrijk, Zweden, België en Duitsland is die veel lager 58%-66%. Dat verklaart de tweede groep.

De landen met echt lage pensioenbesparingen zijn zonder uitzondering landen met hoge replacement rates (erfenis van communisme in Oost-Europa) en bijna volledige PAYG stelsels.

Het pensioensysteem in Nederland heeft drie pijlers: de AOW, collectieve pensioenverzekering voor werknemers en de individueel afgesloten pensioenverzekeringen.

Hier wordt uitsluitend de 2e pijler gemeten. Je hebt gelijk dat de 1e pijler in veel landen belangrijk is maar de demografie maakt dat een gevaarlijk systeem: minder jongeren moeten meer ouderen gaan betalen. Wat het bericht mist is volgens mij met name de 3e pijler: als de werknemers in Litouwen en Roemenie slim zijn hebben ze zelf een vermogen opgebouwd (of geinvesteerd in hun kinderen). Volgens onze modellen zouden ze dat moeten doen; de vraag is of men in de praktijk voldoende nadenkt over de toekomst. In die zin is het Nederlandse systeem goed: het geld wordt voor de burger’s eigen bestwil afgepakt en later teruggegeven.

De weerslag van dit stelsel zijn natuurlijk onze zeer lage nettolonen, zoals elke buitenlander je kan vertellen.