eco.nomie.nl

In de New York Times staat vandaag een lang, overwegend lyrisch en zeer lezenswaardig artikel over het Nederlandse Model gezien door de ogen van een Amerikaan. Mooie quote:

American politics became entrenched in two positions [...]: the old left-wing idea of vast and direct government control of social welfare, and the right-wing determination to [...] privatize the system and leave people to their own devices. In Europe, meanwhile, the postwar cradle-to-grave idea of a welfare state gave way in the past few decades to some quite sophisticated mixing of public and private. And whether in health care, housing or the pension system [...], the Dutch have proved to be particularly skilled at finding mixes that work.

Het belangrijkste nadeel? De winkelsluitingswet:

Indeed, most shops close by 6 p.m. — precisely when people leaving work might actually want to patronize them.

[via]

Nederland deze week: in Den Haag is de regering druk bezig om posten te vinden waarop kan worden bezuinigd. In Hilversum meldt zich de tiende aspirant-omroep voor een plekje in het publieke bestel. Er is een logische verbinding te maken tussen de twee locaties: maak een einde aan de structuur waarin het aantal leden van een omroepvereniging de zendtijd bepaalt.

Het Nederlandse omroepstelsel is de oplossing voor een oud probleem van schaarste. In de tijden van één of twee Nederlandse radiozenders (en lang voor de televisie) was het niet op voorhand duidelijk wie er wat op de radio mocht zeggen. Het verzuilde Nederland koos daarom voor een echte polderoplossing: iedere groepering met voldoende leden kreeg een daaraan evenredig deel van de zendtijd. Dit stelsel bestaat in essentie nog steeds. De omstandigheden zijn echter gewijzigd.

Om te beginnen is de schaarste niet meer aanwezig. Wie wil omroepen kan een commerciële zender beginnen, daarvoor is op de kabel ruimte genoeg. Op internet ook, en daar zijn de opstartkosten zeer laag. Dat roept de vraag op waarom die tien aspirant-omroepen dan allemaal onder de paraplu van de publieke omroep willen vallen.

Dat komt natuurlijk door de grote financiële voordelen van publieke versus commerciële omroepen. Ze hoeven voor hun zenders niet te betalen en vanuit de staatskas is jaarlijks 800 miljoen euro te verdelen. Omroepen mogen niet aan hun activiteiten verdienen maar dat laat onverlet dat wie een omroep begint, een prachtige verzameling banen en baantjes kan creëren. Dat is, los van de verworven invloed, een behoorlijke economische prikkel.

Verder leidt het huidige systeem tot relatief veel rent seeking, activiteiten die niet direct nut hebben maar door regels indirect toegang geven tot geld. Zie bijvoorbeeld de bochten waarin omroepen zich wringen om leden te werven. Allemaal moeite die niet meer in programma’s gestopt kan worden.

Tenslotte zijn de oorspronkelijke achterbannen allang verdwenen. Wie voelt zich ontheemd in een Nederland zonder NCRV, TROS of KRO? Ik stel uiteraard niet voor de publieke omroep helemaal af te schaffen. Een beperkte omroep kan een nuttige taak vervullen, maar de efficiëntie waarmee dat gebeurt kan een stuk hoger.

update 25/2: Kijk, een medestander.

tags : aspirant omroepen, omroepen, publieke omroep.

Toch wel handig, die euro. Dankzij de grote economie die gebruik maakt van de munt zien we in Nederland op dit moment een (stimulerende) lagere rente. De Denen, die hun eigen kroon nog hebben, zien juist op dit onfortuinlijke moment de rente oplopen om hun wisselkoers met de euro te ondersteunen. Inmiddels wil een meerderheid wel af van die eigen munt.

En dan Nederlanders. Die rekenen welliswaar niet meer in guldens, zo blijkt, maar er is wel bijna een meerderheid die de gulden terug wil. Onvrede die misschien gevoed wordt door diepgravend onderzoek zoals deze inflatieindex,  en vooral woekert in uithoeken van het land. Tijd voor een vakantie naar Denemarken?

tags : Denemarken, euro, gulden.

Vanochtend in de trein begon ik aan The Economic Naturalist, een tot dusver leuk boek dat economische verklaringen biedt voor alledaagse zaken. Een mooi idee voor een internetsite, ik weet het.

Elk hoofdstuk staat vol vragen die in een paar zinnen beantwoord worden. Voorbeeld: waarom is melk verpakt in vierkante pakken en frisdrank in ronde flessen? Die laatste optie laat veel ruimte ongebruikt, omdat er lucht tussen de flessen zit als ze naast elkaar staan. Er zijn natuurlijk vele redenen (de hoge druk in de fles bijvoorbeeld) maar een mooi economisch argument is dat melk koel bewaard moet worden, en dat koele ruimtes in de supermarkt duurder zijn. De ongebruikte ruimte van de frisdrank is goedkope, ongekoelde ruimte.

Mooi verhaal, en het lijkt ook in Nederland te kloppen. Immers, ook de vla en de Coolbest zitten hier in vierkante pakken. Hmm, maar de kwark en de crème fraîche dan?

Op zoek naar de geschiedenis van het melkpak kwam ik terecht op deze pagina en zoals altijd blijkt de Nederlandse situatie mijlenver van het logische evenwicht te liggen door overmatige regulering en kartelgedrag, waarbij de producenten en de regering samen wel uitmaken wat goed voor u is. Lees de geschiedenis van de melkfles en huiver:

De papieren melkverpakking werd in de Verenigde Staten en Scandinavië een succes dankzij de verkoop van melk door kruideniers en zelfbedieningswinkels, iets dat in Nederland verboden was [...] concludeerde de commissie dat de Nederlandse huisvrouw geen profijt zou hebben van het lagere gewicht [...] liberalisering binnen de detailhandel, waarbij naast ‘erkende zuivelhandelaren’ ook kruideniers verpakte melk zouden mogen gaan verkopen, was een belangrijke politieke en economische kwestie.

tags : Economic Naturalist, melk, regulering.