Deflatie in de VS

Er is deflatie (0,4%, jaar op jaar) geconstateerd in de VS, voor het eerst sinds 1955. Wat betekent dat? Is het van belang voor Nederlanders?

De feiten. Deflatie betekent dat het prijspeil voor consumenten daalt, aankopen worden goedkoper. In dit geval is dat met name brandstof: door de lage olieprijs (was $145 vorig jaar juli, nu rond de $50) kosten benzine en verwarming een stuk minder. De meeste overige aankopen worden nog wel steeds iets duurder. In het VK wordt ook deflatie verwacht. In de Eurozone is de inflatie nu 0,6% en voor Nederland geldt dat de inflatie 2% bedraagt. Dat is een heel normaal niveau. Toch hoeven wij niet terug naar de jaren ’50 om deflatie te zien. In 1987 hadden we er voor het laatst mee te maken. Ook hier was de oorzaak een dalende olieprijs.

Deflatie, is dat niet heerlijk? Dalende prijzen, dat lijkt een heel prettige verandering. Maar consumenten moeten zich realiseren dat die situatie, reëel gezien, normaal is. Ieder jaar kun je voor een gemiddeld inkomen meer kopen. Nominale deflatie, het echte dalen van prijzen, is een heel ander verhaal. Het probleem is dat de economie in dat geval rare kuren gaat vertonen. Wetende dat prijzen constant dalen, zien slimme mensen in dat ze beter kunnen wachten met de aanschaf van allerlei goederen. Daardoor loopt de omzet van winkels terug, waardoor die moeten besluiten de prijzen nog verder te verlagen. Het proces houdt zichzelf dus in stand. Ondertussen zijn mensen met schulden de klos, want het wordt steeds moeilijker genoeg te verdienen om die af te betalen (quoot ik mijzelf).

Voor beleidsmakers is er de angst dat ze, eenmaal in een situatie van deflatie, niets meer kunnen doen. De rente verlagen werkt op dat moment niet meer omdat men ook zonder te sparen een rendement haalt. Afschrikwekkend voorbeeld is Japan, dat in de jaren ’90 op die manier in de soep liep.

Wat nu? Om een uitgebreide deflatie te voorkomen kan de centrale bank meer geld in omloop brengen, bijvoorbeeld door de rente te verlagen. Als dat niet meer werkt kan de bank zelf krediet verstrekken aan bedrijven of de overheid. Extra geld jaagt de prijzen weer omhoog. Bij dit alles moet wel in het achterhoofd gehouden worden dat de centrale bank er eigenlijk is om de inflatie te beperken. Men is dus vaak wat huiverig voor dit soort acties. Overigens in Europa huiveriger dan in de VS, waar de Fed ook verantwoordelijk is voor het aan de praat houden van de economie.

Het probleem dat hier in feite speelt is dat we geen idee hebben hoe het nu met de economie staat. Onze informatie bestaat uit maar een paar getallen die om de paar dagen gepubliceerd worden. Daaruit moeten we een beeld vormen van een enorm gecompliceerde machine. Dit deflatiecijfer is zo’n getal, en het geeft aan dat het misschien iets slechter gaat dan verwacht. Het is onverstandig om op basis daarvan meteen alles op z’n kop te zetten en met groot monetair beleid te komen. Het volgende getal komt misschien al over een paar dagen.

Voor consumenten geldt dat het verstandig is om over een lange termijn te denken. Nu gaat het slecht, over een paar jaar misschien wel weer goed. Het is niet verstandig om nu heel erg te besparen en later weer een boot te kopen. De overheid kent een trendmatig begrotingsbeleid, wat betekent dat ze de uitgaven niet meteen aanpassen als de inkomsten omhoog of omlaag gaan. Die demping is goed voor onze economie. Consumenten zouden, als ze dat kunnen, hetzelfde moeten doen.

Vanmiddag, 16:15, Radio 1. Snelle commentatoren kunnen mijn analyse nog verbeteren! u bent helaas te laat. Voor de liefhebbers een MP3 [5.9 Mb]

Monetair beleid

Ik wist dat de Amerikaanse overheid er wat krapjes bij zit tegenwoordig, maar bijgaande oproep om toch vooral dollarmunten in plaats van –biljetten te gebruiken die ik een paar dagen geleden tegenkwam in de metro van Washington leek me zelf ietwat overdreven:

P1080554

Er staat ook een website bij, maar deze website lijkt me een betere verwijzing. Het taalgebruik is op zijn zachtst gezegd nogal dramatisch:

In his 1961 inaugural address John F. Kennedy said, "Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country." Now, generations later, you could make a difference simply by using the $1 Coin and helping our country save billions of dollars.

Makreel

Door al dat gedoe met kredietcrisis en Nobelprijs zijn er wat dingen blijven liggen. Maar dit verhaal wil ik u niet onthouden. Uit de Wall Street Journal een paar weken geleden.

Mensen graag willen handelen. Als de ene persoon iets heeft wat de ander graag wil, en andersom, dan kan er geruild worden en wordt iedereen gelukkiger. Omdat al dat ruilen zo’n gedoe is, ontstaat er geld. Als geld algemeen geaccepteerd wordt, is dat een reuzehandig reken- en ruilmiddel.

Wie in een Amerikaanse gevangenis zit, heeft echter een probleem. Daar mag namelijk geen geld worden gebruikt. Vroeger werden nog wel eens pakjes sigaretten als ruilmiddel gebruikt, maar sigaretten zijn nu verboden. Aangezien mensen inventief zijn en toch graag willen handelen, gaan ze dus iets anders verzinnen. In veel Amerikaanse gevangenissen worden daarom nu blikjes makreel als valuta gebruikt. Ja heus. Zo’n blikje kost net zo’n beetje 1 dollar, dus dat rekent makkelijk. Verder is er geen mens die het wil eten, waardoor de, uhm, geldhoeveelheid in stand blijft.

Wie zei daar dat geld niet stinkt!? [via]

Centralebankonafhankelijkheid

Sarkozy heeft voorgesteld dat de notulen van de vergaderingen van de ECB onmiddellijk openbaar worden gemaakt. Als u denkt dat dat een onbeduidende verandering is, dan heeft u het mis. Het NRC heeft een mooi artikel dat ingaat op de mogelijke gevolgen van dat voorstel. Geen goed idee, vind de redacteur, want dat vergroot de mogelijkheid van politieke druk. Buiter betoogt het tegendeel: juist als de stemmingen geheim blijven, is er meer ruimte voor manipulatie.

Hyperinflatie

We noemden al eerder de hyperinflatie in Zimbabwe. Inmiddels zou die zijn opgelopen tot 2,2 miljoen procent op jaarbasis, al zouden de werkelijke cijfers veel hoger liggen. Volgens de Telegraaf wordt deze inflatie veroorzaakt door “economische sancties en politieke instabiliteit”. Dat is natuurlijk flauwekul.

Een historisch record is het nog niet. In Duitsland zouden tussen juli en november 1923 de prijzen bijna verviermiljoenvoudigd zijn. In Zimbabwe hebben we het nog slechts over een ver22000voudiging op jaarbasis.

Gevolg is dat er inmiddels een biljet van 100 miljard Zimbabwaanse dollar in omloop is, volgens het AD een schamele 3 euro. Wie zo’n biljet in handen krijgt, doet er dan ook verstandig aan om het gewoon op eBay te zetten (via).

Politieke druk op de centrale bank

Het zou te ver voeren om ieder bericht dat de Nederlands/Engelse econoom Willem Buiter op zijn blog zet hier onmiddelijk door te plaatsen, maar laten we afspreken dat iedere keer als ik in lachen uitbarst (in de trein zelfs, vanochtend), ik er hier melding van maak.

Vanochtend dus. Het betreft dit verhaal over een schaamteloze poging van de Engelse politiek om de rentebeslissing van vandaag te beïnvloeden. Het is een belangrijk inzicht van de economie dat politici niet vertrouwd kunnen worden met monetair beleid en dat is de reden dat veel centrale banken (de ECB, maar ook de Bank of England) daar onafhankelijk over mogen beslissen. Dat weerhoudt politici uiteraard niet van periodiek gemopper, maar een echte centrale bankier gaat daar niet op in. Sterker nog,

[E]very red-blooded member of the MPC must have experienced a momentary urge to stick up two fingers at the forces of darkness by raising Bank Rate by 50 basis points just to teach them the meaning of central bank independence.

aldus Buiter. We zullen eens zien: nog anderhalf uur zo, die zit: geen rentedaling.