Auteur: Marco

Vandaag in de pers

Kranten gaan soms wat vreemd om met economische nieuwtjes. Ik bedoel: persoonlijk lijkt het mij vrij evident dat mensen meer risico gaan nemen als ze, wanneer het misgaat, de brokken op iemand anders kunnen afschuiven. Maar voor de Volkskrant is dat nieuws.

Impliciete garantie van overheid bevordert riskant gedrag banken

kopt de krant ietwat geschokt. [dank aan Peter]

Een ander bericht dan. Wat moet je als bedrijf wanneer de ‘economische omstandigheden verzwakken’, wat dat dan ook maar precies mag betekenen? Lijkt me geen makkelijke vraag. Je prijzen verlagen misschien, zodat de klant toch nog je produkten blijft kopen, ondanks die verzwakte omstandigheden? Niet bij Philips, zo meldt het ANP in een bericht:

Philips gaat de prijzen van zijn producten verhogen om zich beter te kunnen wapenen tegen de verzwakte economische omstandigheden.

Verdere uitleg ontbreekt. Terwijl ik die hier juist WEL nodig heb.

Sportschool

Je zou haast denken dat ze bij de VARA ook de American Economic Review lezen. In een onder gedragseconomen inmiddels klassiek artikel [pdf] uit dat tijdschrift laten DellaVigna en Malmendier zien dat mensen die lid worden van een sportschool niet bepaald rationele beslissingen nemen. Overenthousiast kiezen ze voor een pakket dat voordelig is als er vaak naar de sportschool wordt gegaan, maar uiteindelijk gaan ze zo weinig dat ze eigenlijk beter een andere optie hadden kunnen nemen. Per keer betalen bijvoorbeeld.

Kijk nu eens naar dit item van Kassa, afgelopen zaterdag. De essentie: van de ruim 2 miljoen leden van een sportschool haken een miljoen binnen een jaar af. Het gevolg: ze betalen gemiddeld nog 4,5 maand langer dan gewild. Dat is 200 miljoen euro.

Anders dan DellaVigna en Malmendier legt de VARA echter de schuld volledig bij de sportscholen. Die verlengen stilzwijgend, willen abonnementen niet beeindigen bij verhuizing of ziekte, en bovendien zou de opvang van startende sporters niet goed zijn. Een woordvoerder van de branche geeft precies dezelfde verklaring als de economen: mensen hebben een stok achter de deur nodig en nemen daarom een langlopend abonnement. Al die mensen die afhaken, zoeken slechts een excuus. Dat lijkt mij dichter bij de waarheid. Op grond van de enquete zouden van de 1 miljoen mensen die afhaken maar liefst 13% langdurig ziek zijn geworden en 22% naar een andere stad zijn verhuisd. Dat lijken mij absurd hoge cijfers.

Overigens hebben ze in Denemarken een nog betere methode gevonden om mensen zich toch te laten houden aan hun voornemen te gaan sporten: wie elke week komt, sport gratis, maar wie een week overslaat betaalt meteen een maandabonnement van 85 dollar. Als de Deense Kassa daar maar geen lucht van krijgt.

Update: Tim Harford heeft het ook over DellaVigna en Malmendier.

Pizzabakkers

Voor wie het gemist heeft: het NOS-journaal bracht vorige week het volgende uiterst curieuze item:



Pizzabakkers in Napels delen 5000 gratis exemplaren uit om te protesteren tegen de woekerprijzen die in andere steden zouden worden gevraagd voor de eenvoudige Pizza Margherita. Er moet een maximumprijs komen.

Wat de Napolitaanse pizzabakkers hiermee te winnen hebben, blijft onduidelijk. Buiten veel gratis publiciteit natuurlijk. Als de prijzen in andere steden echt kunstmatig hoog worden gehouden, dan is het vrij lastig te geloven dat zo’n kartel juist in Napels, bakermat van de maffia, niet zou bestaan. En hoe doe je dat, speculeren met pizza’s, waar de ondervraagde pizzabakker volgens de ondertitelaar zijn collega’s van beschuldigd!?

Lastig vak, economie.

[dank aan Bart]

Vrouwen en medailles

Naarmate de Olympische Spelen vorderen, wordt steeds duidelijker dat de Nederlandse vrouwen het veel beter doen dan de Nederlandse mannen. Van de 13 medailles gingen er slechts 2 naar mannen, 10 naar vrouwen en 1 naar een gemengd team. Hoe dat komt? Atletiekcoach Kraaijenhof komt met de volgende verklaring:

Volgens Kraaijenhof is er één aspect dat zeer nadrukkelijk in het voordeel van de vrouwen spreekt. ,,Ze zijn doorgaans gemotiveerder en vasthoudender. Ze bijten door. Ze gaan, zoals dat heet, tot het gaatje. Als ze zich een doel hebben gesteld, dan gaan ze er niet voor honderd maar voor honderdenéén procent voor.”

Natuurlijk is dat onzin. Nou ja, niet noodzakelijk dat vrouwen tot het gaatje gaan, maar wel dat dat zou leiden tot meer medailles voor de Nederlandse dames. Immers: Nederlandse vrouwen moeten concurreren met andere vrouwen, die net zo goed tot het gaatje gaan. Terwijl Nederlandse mannen mogen concurreren met andere mannen, die al net zulke lapzwansen zijn. Dat Nederlandse vrouwen het relatief beter doen dan Nederlandse mannen, wordt daarmee niet verklaard.

Waarschijnlijk zit er veel meer in een andere verklaring, die coach Westphal en Kraaijenhof ook geven:

In veel culturen speelt de vrouw nog een ondergeschikte rol. In Nederland zijn vrouwen geëmancipeerd, ze krijgen meer kansen en grijpen die met beide handen aan. Wij vinden het niet gek als ze net zo hard trainen als mannen, of zelfs harder.

Inderdaad, dat kan wel verklaren waarom Nederlandse vrouwen in een internationaal vrouwenveld het relatief beter doen dan Nederlandse mannen in een internationaal mannenveld. Ook hier gaat het dus om de comparatieve voordelen, niet om de absolute.

Zo. Heb ik er toch nog een economische draai aan weten te geven.

Problemen oplossen

Wie vrijdag of in het weekend even niets te doen heeft, kan altijd nog wat Openstaande Problemen in de Economie gaan oplossen, zie dit lijstje op Wikipedia.

De lijst is nogal curieus en willekeurig, en een mens vraagt zich af hoe het in vredesnaam in de online encyclopedie is terecht gekomen. Of ze ooit opgelost gaan worden betwijfel ik ook ernstig. En al helemaal of iedereen ze dan ook als opgelost gaat beschouwen. Economie is nu eenmaal geen wiskunde, waar een laatste stelling van Fermat ondubbelzinnig kan worden bewezen. [via]

Transportkosten

Stel je neemt een standaard Hotelling concurrentiemodelletje. Twee bedrijven, aan weerskanten van een lijn, concurreren om de gunst van een aantal consumenten. Wat gebeurt er als de transportkosten van die consumenten toenemen? Simpel. Consumenten die bijvoorbeeld dicht bij bedrijf A wonen zullen nu minder snel geneigd zijn om naar bedrijf B te gaan. Beide bedrijven hebben dus meer marktmacht, kunnen hogere prijzen zetten, en als gevolg daarvan hogere omzetten en winsten halen.

Nu is u misschien opgevallen dat het afgelopen jaar de benzineprijs flink is gestegen. Inderdaad: hogere transportkosten. Het gevolg? Lees mee in, of all places, het Nederlands Dagblad van vanochtend:

Buurtwinkels in Nederland en België profiteren van de hoge benzineprijs. De consument doet zijn boodschappen dichter bij huis. In België steeg de omzet van buurtwinkels in de eerste zes maanden van dit jaar met acht procent, blijkt uit een enquête van Unizo, de Belgische werkgeversorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf.

Dilbert ondervraagt economen

Naast de bij vlagen briljante Dilbert-strip, maakt Scott Adams ook deze weblog . Zo af en toe schrijft hij daar verrassend zinnige dingen over economen en economie, zie bijvoorbeeld ons link-archief, of deze post.

In deze bijdrage merkt hij op dat, om een verantwoorde keuze te maken bij de aanstaande presidentsverkiezingen, je op z’n minst moet weten wie de beste economische plannen heeft. De beste manier om daar achter te komen is door economen te ondervragen. Persoonlijk nam ik deze aankondiging van een grootschalige enquete niet echt serieus, tot ik gisteren onderstaande e-mail kreeg, wegens lidmaatschap van de American Economic Association.

Helaas kan ik u niet vertellen wat er allemaal precies gevraagd wordt. Toen ik opbiechtte dat ik geen Amerikaan ben, werd ik er meteen uitgegooid.
Lees verder “Dilbert ondervraagt economen”

Olympische Spelen

U heeft het waarschijnlijk al gehoord. Aanstaande vrijdag beginnen de Olympische Spelen en Nederland gaat 20 medailles halen, vier keer goud, zeven keer zilver en negen keer brons. Tenminste, volgens economen Kuper en Sterken in de ESB van anderhalve week geleden. Voor wie er toegang toe heeft, staat het oorspronkelijke artikel hier. De voorspelling is gebaseerd op uitslagen van wereldkampioenschappen enerzijds, en anderzijds een model gebaseerd op dingen als het gemiddeld inkomen, aantal inwoners en aantal deelnemers. Het Parool schrijft er vandaag weer over. En hier legt Elmer Sterken het allemaal nog eens uit aan Humberto Tan bij Radio 538.

Prisoner’s Dilemma bij Teleac

Afgelopen zondag bij “Hoe?Zo!” het gevangenendilemma. Leuk, zou je zeggen. Kijk eens naar het fragment:

Inderdaad, dat blinkt niet uit door duidelijkheid. Toch jammer. Dat bekennen een dominante strategie is, komt niet helemaal uit de verf. Dat het sociale optimum is om allebei te zwijgen, al helemaal niet. Ook vraag ik mij af waar het ‘juiste’ antwoord vandaan komt: De Deskundige beweert dat er in de praktijk meestal wordt samengewerkt. Literatuurverwijzingen worden niet gegeven, maar zou het al waar zijn, dan kan ik me voorstellen dat dat gebaseerd is op experimenten waarin het spel herhaald wordt, en dat is natuurlijk een heel ander verhaal.

Op de website (klik op “volgende” en dan op vraag acht) wordt beweerd dat het prisoner’s dilemma “een manier is om informatie uit gevangenen te krijgen”. Jammer, want dat is natuurlijk niet de essentie. Ook verhoudt die opmerking zich wat vreemd tot het vermeende ‘juiste’ antwoord.

Toch maar Per Seconde Wijzer dan?

Inefficiënties in de luchtvaart

Als nieuwe luchtvaartmaatschappij is het vrijwel onmogelijk om op een luchthaven als bijvoorbeeld Heathrow aan de bak te komen. Wie daar wil vliegen, heeft zogenaamde landing slots nodig; het recht om te landen en op te stijgen. Het is een curieus systeem. Wie in het verleden zulke rechten heeft weten te bemachtigen, is spekkoper. Op Heathrow is dat vooral British Airways. Wie ze niet heeft, is de pineut. Er is immers geen vrije markt in landing slots. De huidige eigenaars staan ze niet zo maar af, want meer concurrentie, daar zit niemand op te wachten, en wie weet ben je die landing slots later zelf weer nodig. Op vliegvelden moet gevlogen worden, daarom is iemand die een landing slot heeft, ook verplicht er gebruik van te maken.

Inefficiënt, zegt u? Reken maar. Zo meldde the Times vorige week dat luchtvaartmaatschappij bmi voorlopig met vrijwel lege vliegtuigen gaat vliegen om te voorkomen dat ze haar landing slots kwijt raakt. [via]

In het zelfde artikel (en ook hier) wordt melding gemaakt van prijsbreker Flybe. Die vliegt op Norwich, maar krijgt van de luchthaven een boete van een paar ton als er minder dan 15,000 passagiers per jaar worden gegenereerd. Het gevolg? Flybe zoekt naar acteurs om tegen betaling heen en weer te vliegen.

Als er weer van die spotgoedkope vliegtickets worden aangeboden, dan weet u nu waarom.